Fark etmek neden bu kadar zor?
Hayatımızda değişmesi gereken şeyi çoğu zaman bilmiyor değiliz. Bakmıyoruz. Bu yazı, bakmayı zorlaştıran şeyin ne olduğu üzerine.
Bir şeyin değişmesi gerektiğini çoğu insan aslında biliyor. Tarif edemiyor olabilir, adını koyamıyor olabilir; ama içeride bir yerde bir huzursuzluk var. Sabah uyandığında, pazar akşamları, ya da tanımadığı birine kendini anlatırken beliren bir cümle: “Ben burada uzun süre daha kalamam.”
Buna rağmen yıllar geçebiliyor. Çünkü fark etmek, bilgi meselesi değil. Bakma cesareti meselesi.
Bakmamak da bir strateji
İnsan, taşıyamayacağını düşündüğü şeye bakmaz. Bu bir zayıflık değil, bir koruma biçimi. Yoğun çalışmak, sürekli meşgul olmak, herkesin ihtiyacını kendi ihtiyacının önüne koymak — bunların hepsi aynı anda hem hayatı sürdürür hem de bakmayı erteler.
Sorun şu ki, bakmadığımız şey kaybolmuyor. Sadece daha sessiz bir yerden konuşmaya başlıyor: yorgunluk, isteksizlik, sebebini bulamadığın bir sıkışma hissi.
Fark etmek, kendine karşı dürüst olmanın en sade hâli.
Fark etmek ne değildir
Fark etmek, kendini suçlamak değildir. “Neden daha önce görmedim?” sorusu, çoğu zaman bakmayı yeniden zorlaştırır. Geçmişteki hâlin, o günkü bilgisiyle ve o günkü gücüyle elinden geleni yapıyordu.
Fark etmek, her şeyi bir anda görmek de değildir. Genelde küçük bir yerden başlar: bir cümle, bir tepki, bir “yine aynı şeyi yaptım” anı.
Nereden başlanır
Bir hafta boyunca tek bir soruyu yanında taşımak, çoğu zaman uzun listelerden daha çok iş görüyor:
- Bugün beni gerçekten yoran ne oldu?
- Bugün iyi gelen küçük bir şey var mıydı?
- Hangi anda kendim gibi değildim?
Cevapları düzeltmeye çalışmadan yazmak yeterli. Bir hafta sonra o notlara baktığında, çoğunlukla senin de zaten bildiğin bir şey orada duruyor olacak. Asıl mesele, ondan sonra ne yapacağın — ve orası artık farkındalığın değil, stratejinin alanı.